Fort Hoofddijk
De Botanische Tuin van de Universiteit Utrecht, ook wel Fort Hoofddijk genoemd, is aangelegd op en rondom de remises van deze 19-eeuwse fortificatie. Op dit terrein liggen onder andere Nederland's grootste rotstuin, een bekroonde systeemtuin, een (sub-)tropische kas, een heemtuin en de thematuin; een leertuin voor iedereen, opgezet rondom 17 botanische thema's.
Geschiedenis van de Botanische Tuin
De geschiedenis van de Botanische Tuin van de Universiteit Utrecht gaat terug tot de 17e-eeuw. Het stadsbestuur besloot toen dat de studenten van de drie jaar oude universiteit een tuin kregen om de kruidenleer te beoefenen. Dit ter bevordering van hun medicijnenstudie. Deze Hortus Medicus (medische tuin) begon op het bolwerk Sonnenborgh. Deze tuin werd al snel een Hortus Botanicus en na tachtig jaar was deze tuin veel te klein geworden. In 1723 kocht de stad een huis aan de Nieuwegracht met een tuin naar de Lange Nieuwstraat. Hier werd een nieuwe Hortus Botanicus ingericht. Deze Hortus zou uiteindelijk vier eeuwen lang in gebruik blijven.
Na de Tweede Wereldoorlog werd de Universiteit door een sterke groei gedwongen om ruimte buiten de stad te zoeken. Naast de bouw van een universiteitscomplex op de Uithof kocht de universiteit in 1963 ook 'het Werk aan de Hoofddijk' aan. Deze fortificatie was als onderdeel van de Hollandse waterlinie in onbruik geraakt. In 1987 werden de botanische collecties van de Nieuwe Gracht, Sandwijck en het Cantonspark in Baarn allen naar Fort Hoofddijk overgebracht. De oude locaties verloren na de verhuizing hun functie als botanische tuin. De Botanische Tuin van de Universiteit Utrecht bestaat momenteel uit de locatie op Fort Hoofddijk en het Von Gimborn Arboretum in Doorn.
Wandelen door de Hortus
De Hortus Botanicus heeft niet alleen een zuiver wetenschappelijke functie, het is ook een echte publiekstrekker. In het entreegebouw aan de Budapestlaan zijn dan ook een tuinwinkel en een tuincafé gevestigd. Vanaf het 'vleeseterskasje' achter het terras kan men verschillende kanten uit. De (sub-)tropische kassen bereikt men via het taxodiummoeras en het bamboebos aan de linkerzijde, de rotstuin bevindt zich rechtdoor op het imposante binnenfort en de prachtige systemtuin is gelegen aan de rechterzijde.
Thematuin en systeemtuin
Direct naast het kassencomplex ligt de 'thematuin'. In de thematuin kan men veel leren over de kleuren en geuren van veel soorten bloemen en kruiden, maar ook over andere eigenschappen. De tuin is ingericht aan de hand van 17 thema's die allemaal een specifieke kenmerk of gebruik van planten belichten. Hij is zo ontworpen dat hij ook voor mensen met een fysieke handicap goed toegankelijk is. Via de diertjestuin komt men vanaf hier uiteindelijk weer bij de systeemtuin terecht. De systeemtuin is van oorsprong een echte onderwijstuin. In deze tuin bestudeerden studenten vroeger de verwantschapslijnen tussen de verschillende plantensoorten. De systeemtuin is vrij speels van opzet en met zijn vele planten en kleuren is het vooral in de zomer een heerlijke tuin om in rond te lopen.
Neerland's grootste rotstuin
In het hart van de Botanische Tuin tenslotte, ligt het fort met de rotstuin en de alpiene kas. Het hoogste punt van de rotstuin ligt circa 12 meter boven het niveau van de fortgracht. Qua oppervlakte en soortenrijkdom is het één van de grootste rotstuinen in Europa. Zo'n rachtige omgeving voor bergplanten is toch vrij uitzonderlijk voor een land dat voor de helft onder de zeespiegel ligt.
Bereikbaarheid met het openbaar vervoer
Vanaf het Centraal Station is Fort Hoofddijk het best te bereiken met de stadsbus lijnen 11 en 12 richting De Uithof. Vanaf halte Padualaan loopt men via de Leuvenlaan in circa 4 minuten naar de ingang.
Op de site van de Universiteit Utrecht vindt u meer informatie over de Botanische Tuin.
